Ubuntu'muzu ayarlayalım - video, müzik

mp3, DivX, Xvid, wmv gibi codecler bazı patent ve lisans sorunlarından dolayı Ubuntu içinde hazır destekli olarak gelmiyorlar. Fakat kurulumları oldukça kolay. Herhangi bir DivX ya da mp3 dosyasını Totem Film oynatıcı ile açtığınızda codec'in yüklü olmadığını ve isterseniz hemen arayıp bulabileceğini söyler. Ara (Search) diyin.


Aramadan önce sizden sistem yetkilisi olduğunuza dair onay isteyecektir. Parolanızı girerek onaylayın. Dosyayı çalması için gereken paketlerin listesini size sunacaktır.

Sunduğu paketlerin hepsini seçin. Her paketi seçtikten sonra bir onay ekranı ile karşılaşacaksınız. Bu paketlerin bazı ülkelerde lisans ve paket sorunları olduğundan ve bunu bilerek kullandığınızı onaylamanızı isteyecektir. Yapacak bişeyimiz yok. Onaylayacağız. Confirm.


Paketlerin hepsini seçip kurduktan sonra müzik ya da film çalmaya başlayacaktır.

O anda açtığınız dosyaya göre gereken paket listesi değişebilir. Her seferinde farklı bir paketi kurmanız gerekebilir. Kurulan paketleri yeniden kurmanız gerekmez.

Eğer tüm codecleri tek bir seferde kurmak isterseniz, aşağıda belirtilen paketler bağımlılıkları ile birlikte yüklendiklerinde işinizi görecektir. Paketler:

gstreamer0.10-ffmpeg
gstreamer0.10-plugins-ugly
gstreamer0.10-plugins-ugly-multiverse
gstreamer0.10-plugins-bad
gstreamer0.10-plugins-bad-multiverse

Bu paketleri hızlı yoldan kurmak için Uygulamalar -> Donatılar -> _Uçbirim 'i açın ve gelen ekrana tek satır halinde aşağıdaki komutu yazın:

sudo apt-get install gstreamer0.10-ffmpeg gstreamer0.10-plugins-ugly gstreamer0.10-plugins-ugly-multiverse gstreamer0.10-plugins-bad gstreamer0.10-plugins-bad-multiverse

Bu paketleri Synaptic programını kullanarak da kurabilirsiniz. Synaptic kullanımını daha sonra inceleyeceğiz.

Totem - Film Oynatıcı

Ubuntu sistemimiz içinde gelen standart film oynatıcısıdır. Oldukça basit arayüzüyle gereken bir çok işlemi yerine getirir. Arayüzü ile ilgili anlatacak pek fazla şey yok.


Totem divx formatındaki videolarınıza alt yazı eklemenize de izin verir. Eğer otomatik alt yazı yüklemeyi açmadıysanız çalma listesinde gördüğünüz videonun üzerine sağ tıklayıp Metin Altyazı Seç diyerek alt yazıyı açabilirsiniz.

Alt yazılardaki Türkçe harfler sorunlu görünüyorsa, Düzenle -> Tercihler'den alt yazının kodlamasını değiştirebilirsiniz. İsterseniz fontu ile ilgili değişiklikleri de burda yapıyoruz.



Totem'in bir de eklenti özelliği bulunmakta.

Yeni eklenen ve ilginç eklentilerden biri YouTube Tarayıcısı. Etkinleştirildiği zaman, çalma listesinin üstündeki menüde YouTube çıkıyor. Seçildiği zaman da bir arama alanı ve bir de ilgili videolar kısmı çıkıyor. Eğer browser'da izlemekten sıkıldıysanız, bu aracı da kullanabilirsiniz. Gerçi video üzerinde istediğiniz yere gitmek sorun olabiliyor.


Tabi Totem müzik de çalabiliyor. Fakat Kütüphane (Media Library) gibi seçenekler sunmadığı için sürekli kullanımda zorlayabilir.


Rythmbox Müzik Çalar

Ubuntu standart içinde gelen müzik çalıcı. Totem'e benzer bir biçimde oldukça basit bir arabirime sahip.



Müzik kütüphanesine şarkıları ekleyip bilgisayarınızdaki bütün şarkılara buradan erişebilirsiniz. Birden fazla çalma listesi, kendiliğinden çalma listesi, podcast indirme ve çalma, online radyo dinletme gibi özelliklerinin yanı sıra Eklentiler ile aktif hale gelen ilginç özellikleri var. Eklentilere (Düzen -> Plugins) bir bakalım:

• DAAP Music Sharing: Güzel bir eklenti. Menüden açtıktan sonra Yapılandır'a basarak Müziği paylaşıma açmanız gerekiyor. Daha sonra aynı ağda bulunan tüm rythmbox'larda bu bilgisayardaki şarkıları dinleyebilirsiniz. Otomatik tanıyor.
• Jamendo ve Magnatune: Sanatçılar Jamendo ve Magnatune aracılığı ile internet üzerinden şarkılarını dinletiyorlar. Beğenirseniz albümü satın alabilir ya da bağış yapabilirsiniz. Ana pencereden seçip dinleyebilirsiniz.
• Portable Players *: iPod ve benzeri taşınabilir cihazlar için desteği açmak için gereken eklentiler. Böyle bir aletim olmadığı için hiç ihtiyaç duymadım.
• Last.fm: AudioScrobbler hesabınıza bağlanabilirsiniz.
• Power Manager: Müzik çalarken bilgisayarınızın bekleme moduna girmemesini sağlar.

Ev içinde birden fazla bilgisayarınız varsa, müzik paylaşımı için DAAP güzel bir seçenek sunuyor.

Müzik dosyalarımızı tuttuğumuz dizini Düzen -> Tercihler -> Müzik tabında bulunan Kütüphane Konumu'na yazabiliriz. Böylece dosyalar sürekli takip edilir. Yeni dosyalar Kütüphanenize eklenir. Burada belirttiğiniz dizin dışındaki dosyaları da Müzik -> Dosya Aktar ya da Müzik -> Dizin Aktar ile Kütüphanenize ekleyebilirsiniz.

Ubuntu'muzu ayarlayalım - Pidgin

Ubuntu'nun yenisini kurduktan sonra kişisel ayarları yapmak gerekiyor. Pidgin ile başlayalım.

Güvercin Mesaj Getirmiş

Anlık mesajlaşma yazılımımız Pidgin ile neredeyse bütün mesajlaşma servislerine (MSN, Gtalk, icq vb.) bağlanabiliyoruz. Hemen ayarlarımızı yapalım. Pidgin, Uygulamar -> İnternet -> Pidgin Anlık İleti Aracı adresinde ikamet ediyor. Tıklatınca bizi hemen bir hoşgeldin ekranı ile karşılıyor.


Ekle diyoruz ve yeni hesap ekleme ekranı ile karşılaşıyoruz. Kullanıcı adımızı, şifremizi, rumuzumuzu yazıyoruz. Eğer isterseniz bir de avatar ekleyebilirsiniz. Kaydet diyoruz ve tamam.



Diğer hesaplarınızı da eklemek için yeniden Ekle düğmesine basıyoruz.

Google Talk'u seçtiğimizde gerekli ayarlamaları pidgin kendisi yapıyor. Bize yalnızca kullanıcı adımızı girmek kalıyor.

Buna da kaydet dedikten sonra bütün arkadaşlarınızı gruplarıyla birlikte listede görebilirsiniz.

Yeri gelmişken söyleyelim irc.ubuntu.com 'a irc hesabı açarak bağlanabilirsiniz. Türkçe kanalda da İngilizce kanalda her türlü sorununuza ücretsiz olarak yardımcı olacak insanlar bulabilirsiniz.

Şimdi Pidgin'in güzelliklerinden birine, eklentilerine bakalım. Ana pencereden Araçlar -> Eklentiler diyerek kurulu eklentilerinizi görebilirsiniz.


Ben bir kaçını tanıtayım:

• Fare Hareketleri: Fareyi kullanarak yaptığınız hareketler ile komut vermenizi sağlar. Örneğin orta tuşa basılı tutarak L çizerseniz sohbet penceresini kapatır.
• Geçmiş: Yeni bir sohbete başladığınızda son konuşulanları gösterir. Tüm konuşmaların kaydını açmanız gerekir.
• Join/Part Hiding: Özellikle IRC kullanırken konuşmayanların giriş, çıkış bilgilerini gizler.
• Kişi Durum Uyarısı: Sohbet ederken karşıdakinin durum değişikliklerini (Dışarıda, kapattı v.b.) gösterir.
• Ruhsal Durum: İsmi biraz garip ama eğlenceli bir eklenti. Herhangi biri size bişeyler yazmaya başladığı anda pencereyi açar.

Diğer eklentiler de keşfetmeniz için sizi bekliyor.

Hemen bir kısım ayarlardan (Araçlar->Seçenekler) da bahsedeyim:

Pidgin tüm sohbetleri aynı pencere içinde farklı sekmelerde (tablarda) açar. Eğer her biri için farklı bir pencere istiyorsanız Seçenekler -> Arabirim -> Yeni Yazışmalar ayarını değiştirmelisiniz.

Bir de konuşmalarınızın kaydını tutmak istiyorsanız, Günlük Tutma sekmesinden Tüm anlık iletileri ve Tüm Sohbetleri kaydetmeyi açmanız gerekir.

Eveet Güvercinimiz hayırlı olsun. Keyifli sohbetler...

Ek Bilgi: Pidgin'i kapatma düğmesine basarak kapattığınızda kapanmaz, saatin yanına simge olarak yerleşir.

Ek bilgi 2: Tutulan kayıtlar ve hesap bilgileriniz ev kalsörünüz altında .purple dizini altında tutulur.

Gparted kullanalım, Ubuntu Kuralım

!! UYARI: Burada anlatılan program yanlış kullanımda sisteminize zarar verebilecek bir programdır. Bu yüzden hayati öneme haiz belgelerinizin ve dosyalarınızın mutlaka yedeğini alın. Yazar oluşabilecek kayıplarınız ve zararlarınız için sorumluluk kabul etmeyecektir. !!

Gparted Ubuntu Live CD içinde de bulunan ve diskimizi bölümlemeye yarayan bir program. İşletim sistemlerini yüklemeden önce diskimizi bu işletim sistemine göre ayarlamamız gerekir. Bir çok bilgisayarda biz istemesek de MS Windows (tm) geldiği için diskler de bu işletim sistemi için ayarlanmıştır. Her hangi başka bir GNU/Linux dağıtımı kurmak için diski yeniden ayarlamamız gerekir.

Ubuntu son (8.04) versiyonu ile kurulum olayını çok kolay bir hale getirdi. Wubi kullanarak Ubuntu'yu MS Windows'a (tm) her hangi bir program gibi kurabiliyoruz. Fakat Ubuntu'yu "eski moda" yöntemlerle kurmak istiyorsak diski bölümlememiz gerekir. Gparted'a bakalım.

Gparted Ubuntu Live CD içerisinde Sistem -> Yönetim -> Partition Editor adresinde ikamet eder. Tıklayarak çalıştırabiliriz.

Program başladığında, büyük olasılıkla daha az disk bölümü ile, aşağıdakine benzer bir görünümü olacaktır.


Yukarıda grafiksel, aşağıda liste olarak diskimizdeki bölümleri görebiliriz. Her bir fiziksel disk /dev/sda, /dev/sdb v.b. olarak adlandırılır. Disklerdeki bölümler (partition) de /dev/sda1, /dev/sda2 v.b. olarak adlandırılır.

Yukarıdaki görüntüde toplam 4 bölüm bulunmaktadır. ntfs olan sda1, fat32 olan sda5, ext3 olan sda6 ve swap olan sda7. sda2 olarak görünen extended bölüm aslında tam bir bölüm değildir. Fazla sayıda disk bölümü olursa bunların bir kısmının extended olarak gruplanması gerekir. Adından da anlaşılacağı üzere genişletilmiş bir alandır.

MS Windows (tm) yüklü bir bilgisayarda göreceğiniz görüntü büyük olasılıkla tek bir ya da iki tane büyük NTFS bölümü olacaktır. Bazı bilgisayarlar, özellikle notebooklar, geri yükleme bilgilerini de MS Windows'tan (tm) görülemeyen gizli bir bölümde tutmaktadırlar. Kafanız karışmasın.

Evet, Ubuntu'yu ya da GNU/Linux'u kurmak için yapmamız gereken şu: Daha önceden varolan NTFS bölümünü(bölümlerini) küçülterek ve gerekirse taşıyarak diskin sonunda (ya da ortasında) boşluk açacağız. Eğer bahsettiğim gibi bir geri yükleme, yedekleme bölümü bulunuyorsa bu bölüme hiç dokunmamanızı salık veririm. Bilgisayarı yapanlar tarafından özel geliştirildiği için standartlara uyumlu yapılmamış olabilirler. Bir daha geri yükleme bilgilerine ulaşamayabilirsiniz.

Gözünüz yeterince korktu ise devam edelim. C: ya da D: olarak bildiğiniz bölümlerin hangisi olduğunu anlayabilmek için, mountpoint özelliğine bakabilirsiniz. Burada yazan isim, disk bölümünün (C: ya da D:) adı olacaktır. Eğer adı yazmıyorsa büyüklüğüne bakarak tahmin edebilirsiniz. Hangi bölümün hangisi olduğunu anladıysanız ne yapacağınıza karar verebilirsiniz. Gerçi çok fazla seçeneğiniz yok.

Bundan sonra Geri Yükleme bölümünü yok sayarak yazıyorum. Eğer varsa da ellememenizi ve sizin de yok saymanızı öneriyorum.

!! Yapılacak değişiklikler ile eğer varsa Geri Yükleme bölümüne erişiminizi tamamen yitirebilirsiniz. Oluşturabiliyorsanız CD/DVD olarak mutlaka yedek alın. !!

Bölümler üzerinde oynamamadan önce sağ tıklayıp unmount diyerek bölümleri kullanıma kapatmanız gerekir. Bunu yapmadan önce değişiklik yapamazsınız.

Eğer tek bir NTFS bölümü varsa (yok saydığımızı unutmayın) sağ tıklayıp Resize/move diyerek küçültebilirsiniz. Boşluğu sağ tarafta yani diskin son bölümlerinde oluşturuyoruz.

Eğer iki NTFS bölümü varsa (yok saydığımızı unutmayın) ikisine de teker teker resize ve move diyerek yine sonda boşluk açabilirsiniz.

• Açılan boşluğa sağ tıklayarak New diyoruz.
• Eğer bir extended partition yoksa, öncelikle bunu oluşturalım. Bütün boşluğu doldurarak yeni bir extended partition oluşturun.
• Extended partition'ın içinde logical olarak 1GB boyutlu bir swap alanı oluşturun. Eğer RAM'iniz fazlaysa daha küçük, azsa daha büyük bir alan gerekecektir.
• Extended partition'ın içinde kalan boşluğa da, boşluğu dolduracak kadar büyük, yine mantıksal, bir ext3 partition oluşturun.
• Yaptığınız değişiklikler henüz diske yazılmadı. Yani diskte herhangi bir değişiklik yapılmadı. Yapılması için emir verdiğiniz değişikliklerin listesini en altta görebilirsiniz.
• Son olarak kontrol edip değişiklikleri onaylayın.

Eğer sonda kalan geri yedekleme bölümünden dolayı Extended alan zaten varsa, move/resize işlemleri ile yukarıda anlatılan şekilde ayarlayabilirsiniz.

Evet hayırlı olsun. Yeni diskiniz Ubuntu kurulumuna hazır.